Karfa
66ºNorth Home
66ºNorth Home
Leiðangur upp suðurhlíðar Hrútsfjallstinda

Hrútsfjallstindar

TextiSigurður Bjarni Sveinsson
LjósmyndirBenjamin Hardman
MyndbandÞorsteinn Roy Jóhannsson
Staðsetning64°02'56.6"N 16°44'59.0"W

Klifið eina fallegustu tinda Íslands, Hrútsfjallstinda.

Fjallavorið 2020 setti atvinnufjallgöngumaðurinn og ævintýrahuginn Siggi Bjarni Sveinsson sér það markmið að klífa suðurhlíðar Hrútsfjallstinda. Það má segja að fjallið sem oft gengur undir nafninu Hrútsfjall sé einn af heilögum kaleikum fjallaklifurs á Íslandi. Saman mynduðu Siggi Bjarni og ljósmyndararnir og útivistaráhugamennirnir Benjamin Hardman og Þorsteinn Roy Jóhannsson þríeyki sem stefndi að þriggja daga könnunarleiðangri upp Hrútsfjallið. Klyfjaðir búnaði myndu þeir skrásetja ferðalagið jafnóðum.

Sigurður Bjarni gerir reipin klár fyrir ferðina.

Siggi fór yfir fjallgönguna með okkur og lýsti göngu hópsins upp á tindinn.

Þorsteinn, sem er uppalinn í Svínafelli við rætur fjallsins, hafði samband við Sigga en hann langaði að kanna svæðið sem hann hafði dreymt árum saman um að klífa. Þegar litið er til himins við Svínafell má sjá landsins hæstu tinda; Hrútsfjallstinda og Hvannadalshnjúk gnæfa tignarlega yfir bænum. Fjölskylda Þorsteins hefur áratugum saman stundað smalamennsku í dalnum sem er umlukinn jöklum en með þessari fjallgöngu gafst tækifæri til að sjá útsýnið af hæsta tindinum.

Fjöllin voru einfaldlega hluti tilverunnar í barnæsku Þorsteins. Það var ekki fyrr en hann fluttist til Reykjavíkur að hann áttaði sig á stórbrotnu landslagi heimahaganna og núna notar hann hvert tækifæri til þess að ferðast um og kanna jökulinn. Hæstu tindana átti hann þó enn eftir ókannaða.

Siggi fór yfir fjallgönguna með okkur og lýsti göngu hópsins upp á tindinn.

„Fyrr á þessu ári hafði Þorsteinn samband við mig um mögulega ferð á Hrútsfjallstinda. Hrútsfjallstindar rísa upp úr Vatnajökli, á milli Svínafellsjökuls og Skaftafellsjökuls, og ná hæst um 1.875 m hæð. Jöklarnir eru stórkostlegir og af þeim er ein fallegasta fjallasýn Íslands.

Ég var spenntur fyrir nýju ævintýri og stakk því upp á að fara suðurhlíð tindsins en hún er skemmtilegri og meira klifur. Fyrir nokkrum árum fór ég þessa sömu leið og hafði því einhverja hugmynd um hvernig verkefni þetta yrði. Í fyrri ferðinni lentum við í mjög þungu færi í uppganginum, blautum snjó sem við sukkum ofan í upp að hnjám, sem breyttist svo í mikið púður sem náði okkur upp að mitti. Sá leiðangur endaði í 22 tíma ferðalagi í mjög krefjandi aðstæðum sem kenndi mér að vanmeta alls ekki suðurhlíð Hrútsfjallstinda.

Þegar litið er til himins við Svínafell má sjá landsins hæstu tinda; Hrútsfjallstinda og Hvannadalshnjúk gnæfa tignarlega yfir bænum.

Til að klára svona verkefni á þremur dögum og gera það vel, þarf að fá stöðugan veðurglugga og góðar aðstæður fyrir klifur. Þegar ferðast er með mikinn búnað í fjallshlíðum getur margt haft áhrif á ferðahraðann. Taka þarf tillit til steinhruns sem fer af stað þegar sólin hitar laust berg og íshruns sem getur leitt til snjóflóðs. Það er því að mörgu að huga. Snjórinn þarf bæði að vera stöðugur, svo snjóflóðahætta sé í lágmarki, og nógu góður til þess að hylja sprungur á leiðinni. Á brattasta hluta hlíðarinnar þarf ísinn að vera vel klífanlegur og snjórinn góður svo hægt sé að ferðast með mikla þyngd án þess að örmagnast. Mikilvægasti þátturinn er þó sá mannlegi. Það að vera með samstilltan hóp sem getur brugðist við aðstæðum fljótt og örugglega, stillt sig saman í öruggt og skemmtilegt ferðalag og tekið tíma í myndatöku er ekki sjálfsagt - en í þetta sinn small þetta.

Ég hafði frétt af góðum aðstæðum á Vatnajökli í byrjun maí og sá að það var góður veðurgluggi framundan. Svona góðan glugga var ekki hægt að láta framhjá sér fara og með tveggja daga fyrirvara ákváðum við að ráðast á hlíðina.

Enn voru nokkrir óvissuþættir um hvar bestu aðstæður til klifurs í hlíðinni væru og hvernig snjóalög yrðu. Mesta óvissan var samt hvernig við ætluðum að komast inn að Hrútsfjalli yfir Svínafellsjökul. Í síðustu ferð minni var fært inn á Svínafellsjökul við Hafrafell en sú leið var ekki lengur fær sökum þess hve mikið jökullinn hefur hopað síðustu ár. Þar sem Þorsteinn hafði smalað á svæðinu fyrr á árinu lagði hann til að við færum inn á jökulinn við Svínafell. Þessar upplýsingar yrðu að duga til þess að fara af stað en framhaldið þurfti að vera sveigjanlegt eftir aðstæðum á jöklinum.

Hrútsfjallstindar

Fyrsti dagurinn

Við hófum gönguna meðfram Svínafelli. Bakpokarnir voru heldur þungir en okkur gekk vel að þræða hlíðarnar.

Sigurður Bjarni klæðir sig úr Ok dúnjakkanum.

Við vorum á eftir tímaplani og pokarnir farnir að síga í, eftir aðeins fjögurra klukkustunda ferð.

Mánudagsmorguninn 27. apríl klukkan sjö hittumst við fullir tilhlökkunar og fórum yfir áætlunina. Ráðgert var að byrja að ganga samdægurs og reyna að komast á Hafrafell í 800 m hæð og verja fyrstu nóttinni þar. Með því ættum við að vera í skotlínu við toppinn og geta svo tjaldað seinni nóttina við Vesturtind og farið þaðan niður á þriðja degi í rólegheitum.

Í ökuferð okkar inn í Skaftafell stoppuðum við í vegkanti og skoðuðum aðstæður til fjalla. Þetta er eitt fallegasta útsýni frá vegi á Íslandi og það var ekki verra að við sáum glöggt bæði snjóalög og aðstæður til göngu sem gáfu okkur grænt ljós á að halda förinni áfram. Þá gátum við ákveðið hvaða leið við ætluðum að reyna við. Áætlunin var að leggja af stað klukkan tvö eftir hádegi og ganga næstu sex tímana.  

Við hófum gönguna meðfram Svínafelli. Bakpokarnir voru heldur þungir en okkur gekk vel að þræða hlíðarnar. Við komumst inn á jökul með því að gefa okkur smá tíma í að athuga leiðina. Þetta var stór óvissuþáttur hjá okkur í ferðinni þar sem við vorum ekki með nákvæmar upplýsingar um hvar eða hvort þessi leið væri ennþá fær vegna landsigs sem hafði átt sér stað.

Þegar við komum inn á Svínafellsjökul var hann þakinn snjó. Þar sem ómögulegt var að greina hættur á skriðjöklinum var ekkert annað í stöðunni en að henda okkur í línu til öryggis. Við vorum á eftir tímaplani og pokarnir farnir að síga í, eftir aðeins fjögurra klukkustunda ferð.

Gult tjald uppi á snævi þöktum fjallshrygg. Úti er myrkur og ljós er inni í tjaldinu.

Við tjölduðum á alveg mögnuðum stað, byrjuðum að bræða snjó, setja upp tjaldbúðir og koma okkur fyrir.

Að komast inn að rótum Hrútsfjalls var ákveðinn sigur. Við ákváðum að halda upp í hlíðarnar og reyna að koma okkur vel fyrir til að geta átt möguleika á að komast upp þröngt og bratt gil í suðurhlíðinni. Þar er hætta á steinhruni ef sólin skín og ekki öruggt að ferðast upp. Við vorum að byrja uppgöngu mjög seint á mánudeginum og sólbráð skapaði mjög þungan snjó að ganga í. Við örkuðum upp hrygginn og sporuðum upp að hnjám. Okkur gekk mjög hægt að ferðast með þunga pokana en settum okkur markmið að komast í 700 m hæð til þess að geta sett upp tjaldbúðir á hryggnum. Það var öruggara að tjalda þar vegna mögulegs snjó- og steinhruns. Þar gátum við einnig athugað leiðina fyrir næsta dag áður en það færi að rökkva og gert áætlun út frá því.

Þegar við komum í næturstað vorum við nokkuð þreyttir enda hafði dagurinn verið langur. Við tjölduðum á alveg mögnuðum stað, byrjuðum að bræða snjó, setja upp tjaldbúðir og koma okkur fyrir. Þegar við byrjuðum að bræða snjóinn kom í ljós að bensínbrennarinn virkaði ekki. Svo virtist sem pumpan hefði skaddast á leiðinni. Við reyndum hvað við gátum að ná honum í gagnið enda þurftum við að bræða tíu lítra af vatni og gasið virkaði mjög hægt í næturkuldanum. Að lokum náðum við honum ekki í gang, sama hvað við reyndum. Sem betur fer vorum við þó með aukabúnað, annars hefðum við þurft að snúa við og hætta við leiðangurinn. Það tók okkur þrjár klukkustundir að bræða snjóinn; klukkan var orðin eitt eftir miðnætti þegar við gátum loks farið að hvíla okkur.

Hrútsfjallstindar

Annar dagurinn

Hvíld getur skipt miklu máli í svona margra daga leiðangri, bæði til að vera hæfur til að taka mikilvægar ákvarðanir og vegna virkni líkamans í krefjandi aðstæðum. Við ákváðum því að sofa tveimur tímum lengur morguninn eftir og leggja af stað klukkan sjö. Aðstæðurnar yrðu erfiðari í byrjun dags í kjölfarið en við ættum enn að ná að fara upp gilið áður en sólin næði í það.

Aðstæðurnar þegar við vöknuðum voru stórkostlegar. Útsýnið yfir ísfall Svínafellsjökuls og Hvannadalshnjúks var ólýsanlega fagurt. Snjóinn hafði ekki náð að frysta nægilega þar sem við byrjuðum daginn svo snjórinn var blautur og þungur. Eftir tveggja klukkustunda göngu vorum við komnir inn að brattasta hluta hlíðarinnar og í skugga. Þar var snjórinn frosinn og fullkominn til að ferðast í.

Aðstæðurnar þegar við vöknuðum voru stórkostlegar. Útsýnið yfir ísfall Svínafellsjökuls og Hvannadalshnjúks var ólýsanlega fagurt.

Sigurður Bjarni stendur við ísvegginn og veltir fyrir sér hvernig skal klífa hann.

Gríðarstór grýlukerti skreyttu klettavegginn og of mikil áhætta var að reyna við þá leið. Við gætum ekki skýlt okkur frá íshruni ef sólin næði á ísinn.

Þungar aðstæður morgunsins og umframhvíldin kom okkur í kapp við tímann.

Gangan upp brattar hlíðar Hrútsfjalls varð að vera hröð til að tryggja okkur fyrir steinhruni. Smágrjót og klaki tóku að hrynja svo við þurftum að haska okkur þennan spotta. Þetta tók verulega á hópinn og ekki virtust pokarnir léttast. Við sluppum við steinhrunið en okkur gekk hægt upp.

Það var skýrt að ef við gætum ekki verið á undan sólinni þyrftum við að snúa við. Annað væri áhætta sem ekki væri réttlætanlegt að taka. Við komum okkur fyrir á öruggum stað þar sem mátti sjá leiðina sem upphaflega hafði verið áætluð. Gríðarstór grýlukerti skreyttu klettavegginn og of mikil áhætta var að reyna við þá leið. Við gætum ekki skýlt okkur frá íshruni ef sólin næði á ísinn.

Benjamin kom þá auga á ísfoss uppi á hrygg. Hann var um 50 m hár en ísinn leit mjög vel út og var í góðu skjóli frá mögulegu hruni. Við ákváðum að láta slag standa.

Ég kom okkur fyrir á öruggum stað undir ísfossinum og breytti línunni okkar fyrir spannaklifur. Ég leiddi og hóf klifið upp fossinn. Þegar upp var komið setti ég upp tryggingakerfi og þeir klifruðu á eftir meðan ég tryggði upp. Klifrið var virkilega skemmtilegt og á mjög góðum ís og við komumst upp á hrygg án vandkvæða. Þar nærðum við okkur vel og nutum frábærs útsýnis. Þorsteinn trúði okkur fyrir því að hann hefði hugsað með sér áður en ísklifrið hófst hvað í ósköpunum hann væri að gera þarna hangandi á ísvegg og hvað hann væri eiginlega búinn að koma sér út í. Þegar upp var komið varð hann svo himinlifandi með það sem hann hafði áorkað.

Brött og snævi þakinn fjallshlíð skapar magnað sjónarspil þegar sólin bræðir hluta snjóhulunnar.

Benjamin kom þá auga á ísfoss uppi á hrygg. Hann var um 50 m hár en ísinn leit mjög vel út og var í góðu skjóli frá mögulegu hruni. Við ákváðum að láta slag standa.

Þegar við vorum búnir að spjalla svolítið saman var ljóst að gilið og klifrið hafði dregið mikla orku úr hópnum. Við ákváðum að halda áfram upp fyrir ísfallið og taka stöðuna þar.

Við þurftum að þvera brekku áður en við gætum gengið beint upp, aftur tók þetta lengri tíma vegna pokanna og það þurfti að tryggja öryggið. Eftir að við vorum komnir upp úr brattanum og undir Suðurtind þá tókum við vatnsstöðu. Það var augljóst að við höfðum hvorki nægt vatn né orku til að halda áætlun og það var einnig liðið á daginn. Þarna stóðum við í 1500 m hæð, klukkan var þrjú eftir hádegi og u.þ.b. þrjár klukkustundir eftir upp á topp.

Bensínbrennarinn hafði bilað fyrsta kvöldið svo við urðum að nota aukabrennarann við vatnsbræðsluna. Þegar hér var komið sögu í göngunni var mikilvægt að hafa skýra áætlun varðandi vatnsbyrgðirnar. Í fyrsta lagi urðum við að tryggja að við hefðum vatn sem dygði okkur fyrir niðurleiðina næsta dag áður en við gætum farið að bræða vatn þetta kvöld fyrir lokaátökin upp á tind. Það kom vel til greina að við þyrftum að snúa við ef gasið dygði ekki. Þegar við höfðum brætt nóg vatn fyrir niðurferð ákváðum við að hvílast þarna lengur, næra okkur, setja upp búðir og safna orku. Eftir að tjaldið var komið upp náðum við að laga bensínbrennarann svo við gátum brætt heilmikinn snjó sem ætti að duga fyrir tindinn og niðurferðina næsta dag. Það var mikill léttir. Tjaldbúðirnar sem við settum upp voru í einu magnaðasta umhverfi sem ég hef verið með búðir í. Veðrið var frábært, algjör stilla og lágský flutu fyrir neðan okkur.

Hrútsfjallstindar

Lokaspretturinn

Veðrið var frábært, algjör stilla og lágský flutu fyrir neðan okkur.

Eftir að við höfðum hvílst og nærst vel þá ákváðum við að reyna að ná upp á tind við sólsetur. Útsýnið af fjallstindinum getur verið stórkostlegt á þeim tíma dags þegar sólroðinn breiðir úr sér yfir jökulinn. Við gátum ferðast léttir frá búðunum upp á topp. Það gekk vel hjá okkur að fara upp jökulinn og þræða sprungur á heldum snjóbrúm. Sums staðar voru sprungurnar opnar og gapandi þannig að við gátum horft djúpt ofan í jökulinn. Það var heldur ófrýnileg sjón, svo ekki sé meira sagt.

Þegar við vorum komnir inn undir tindinn þurftum við að þræða okkur aftur upp brattan hrygg. Með hryggbrúnina undir fótum okkar gáfum við okkur góðan tíma í þennan hluta ferðarinnar enda engin mistök leyfð. Við fórum aftur í spannaklifur og klifruðum til skiptis upp hrygginn sem leiddi til auðveldari göngu á toppinn. Eftir tvær spannir og með gætilegu klifri náðum við takmarkinu og stóðum loks á vesturtindi Hrútsfjallstinds.

Þorsteinn Roy klífur varlega upp hrygginn, með ísexi í hægri höndinni. Í bakgrunn sjást fljótandi lágský.

Með hryggbrúnina undir fótum okkar gáfum við okkur góðan tíma í þennan hluta ferðarinnar enda engin mistök leyfð.

Það gekk vel hjá okkur að fara upp jökulinn og þræða sprungur á heldum snjóbrúm.

Það voru lágský fyrir neðan okkur en hæstu tindar Íslands stóðu tignarlegir í kvöldroðanum. Sólsetrið glæddi skýin og ísbreiðurnar rauðum, bleikum og rauðgulum ljóma. Þrátt fyrir rok og fimbulkulda á toppnum gátum við ekki látið tækifærið til að mynda landslagið framhjá okkur fara. Benjamin og Þorsteinn drógu fram myndavélarnar og drónana til þess að festa stórbrotið útsýnið á filmu meðan við nutum stundarinnar, bókstaflega í skýjunum.

Það voru lágský fyrir neðan okkur en hæstu tindar Íslands stóðu tignarlegir í kvöldroðanum. Sólsetrið glæddi skýin og ísbreiðurnar rauðum, bleikum og rauðgulum ljóma.

Þó svo að toppnum væri náð þurftum við að halda einbeitingu enda áttum við eftir krefjandi niðurleið. Sólin var alveg að setjast og við þurftum að nýta síðasta sólarljósið áður en það yrði kalt. Við klifruðum niður til skiptis á meðan við tryggðum línuna til að ganga úr skugga um að enginn ylti niður brattar hlíðar tindsins í harðfenninu. Útsýnið var óviðjafnanlegt niður á skýjabakka þar sem við sigum og fetuðum okkur áfram niður. Við tryggðum þrjár 60 m spannir og ferðaumhverfið varð aftur frekar einfalt. Þá gátum við þrætt gömlu fótsporin okkar niður í tjaldbúðirnar. Við náðum til búða í ljósaskiptunum og það lá vel á okkur þegar við fórum yfir ótrúlega atburði kvöldsins.  Norðurljósin stigu dans á himinhvolfinu á meðan við undirbjuggum kvöldverð. Þessi stutta kvöldstund var til marks um það hversu heppnir við höfðum verið í ferðinni. Allt hafði gengið að óskum.

Þorsteinn Roy í Snæfell jakka
Siggi Bjarni í Hornstrandir jakka
Benjamin í Ok jakka

Þorsteinn, Siggi, Benjamin

Þorsteinn klífur varlega niður hlíðina
Útsýni yfir nærliggjandi fjöll, baðað í kvöldsólinni

Við klifruðum niður til skiptis á meðan við tryggðum línuna til að ganga úr skugga um að enginn ylti niður brattar hlíðar tindsins í harðfenninu.

Hrútsfjallstindar

Þriðji dagurinn

Það var deginum ljósara að við vorum einstaklega heppnir með veðrið. Það að vakna aftur í björtu og stillu á jöklinum var ekki sjálfgefið. Þrír dagar af kyrrlátu og óaðfinnanlegu veðri gat aðeins þýtt að gangan hafði verið skrifuð í skýin.

Við vorum búnir að plana frekar einfalda ferð niður þar sem við ætluðum að fara inn á venjulegu gönguleiðina ofan af Hátindi. Því leyfðum við okkur að sofa aðeins lengur og tókum okkar tíma til að taka saman tjaldbúðirnar. Við ferðuðumst niður í frábærum aðstæðum. Það var heiðskírt, logn, góður snjór að ganga á og öruggar snjóbrýr. Niðurleiðin tók okkur um sjö klukkustundir enda bakpokarnir nokkuð vel troðnir þrátt fyrir að við hefðum mestmegnis náð að klára vistirnar. Þegar við komum loks niður Hafrafell um kaffileytið beið okkar veisla í Svínafelli hjá fjölskyldu Þorsteins þar sem gestrisnin var í fyrirrúmi. Við ræddum ferðina fram og til baka og vorum sammála því að þetta hefði verið virkilega vel heppnað, góðar ákvarðanir hefðu verið teknar og að við hefðum ferðast með öryggið í huga. Sú tilfinning er gríðarlega mikilvæg eftir svona umfangsmikla skipulagningu. Markmiðinu var náð, við klifum tindinn og Þorsteinn og Benjamin náðu að mynda alla ferðina okkar til að deila með útivistaráhugafólki landsins.

Við náðum til búða í ljósaskiptunum og það lá vel á okkur þegar við fórum yfir ótrúlega atburði kvöldsins.Norðurljósin stigu dans á himinhvolfinu á meðan við undirbjuggum kvöldverð. Þessi stutta kvöldstund var til marks um það hversu heppnir við höfðum verið í ferðinni. Allt hafði gengið að óskum.

Það að vakna aftur í björtu og stillu á jöklinum var ekki sjálfgefið. Þrír dagar af kyrrlátu og óaðfinnanlegu veðri gat aðeins þýtt að gangan hafði verið skrifuð í skýin.

Hrútsfjallstindar

Lokaorð

Ísland er falinn fjársjóður þegar kemur að fjallgöngum. Þótt fjöllin séu ekki ýkja há á heimsmælikvarða er það þó svo að ferðin hefst alltaf við sjávarmál sem gerir dagana langa, krefjandi og æsispennandi. Jöklaganga er einstök lífsreynsla í sjálfu sér en verður enn minnisstæðari þegar henni er skeytt við langa fjallgöngu. Hrekkjóttir veðurguðirnir yfir Norður-Atlantshafi halda manni við efnið og mikilvægt er að velja rétta tímann veðurfarslega og vera vel búinn þegar kemur að klæðnaði svo hægt sé að bregðast hratt við snöggum veðrabreytingum. Það eru nokkrir ferðaþjónustuaðilar sem sérhæfa sig í göngum á Skaftafellssvæðinu þannig að enginn ætti að vera í vandræðum með að finna atvinnuleiðsögumann eða gönguhóp ef stefnan er tekin á að klífa hæstu tinda landsins á vormisseri.

Fatnaðurinn í ferðinni

Ráðleggingar frá teyminu

Karlar
2 samsetningar
Karlar
(4 útgáfur)
(3 útgáfur)
Skel
79.000 ISK
Aukahlutur
Aukahlutur
FULL FRAMLEIÐSLUÁBYRGÐ
SKILAFRESTUR veitir 14 daga til að skila
SENDINGARTÍMI 1-4 virkir dagar
PÓSTUR
Skráðu þig á póstlistann og fáðu upplýsingar um vörur og fréttir frá 66°Norður
Skráðu þig
Finna verslun
Ertu að ferðast til Íslands eða Danmerkur? Komdu við hjá okkur!
66ºNorður
Karlar
Aðstoð & upplýsingar
Hafðu samband
66north@66north.com
+354 535 6600
Midhraun 11, 210 Gardabaer
Viltu starfa hjá okkur?
Samfélagsmiðlar
Klæddu þig vel
© 66ºNorður Ísland, Allur réttur áskilinn
Persónuvernd og vafrakökur